Doorslaand vocht in de spouwmuur? Zo maak je de spouwmuur vochtvrij!

Welk effect heeft vochtdoorslag op de spouwmuur?

Als de spouw is gevuld met isolatiemateriaal zoals glaswol, polystyreen (EPS korrels) of PUR Schuim, wordt de spouw ook nat, wat resulteert in een lagere energie-efficiëntie. Een vochtige spouw is uiteraard veel minder isolerend dan een droge spouw. De precieze effecten van doorslaand vocht op de spouwmuur hangen ook steeds af van het type isolatiemateriaal. Hierbij geldt voor elk type isolatiemateriaal een verschillende gevoeligheid (of doorlatendheid) van vocht.

Opgemerkt moet worden dat sommige oudere of goedkopere isolatiematerialen, zoals bepaalde minerale wol of vezelige isolatie, vocht kunnen vasthouden en daardoor een bron van blijvende vochtproblemen vormen aan de binnenmuur. In dat geval is het raadzaam om natte isolatie uit de spouw te (laten) verwijderen en te vervangen door een vochtbestendiger materiaal, zoals een harde schuimplaat (bijv. XPS), die minder water absorbeert en dus minder snel een brug voor het vocht vormt.

Glaswol en vocht

Wie met glaswol isoleert, kan alvast gerust zijn, want glaswolisolatie is waterafstotend. De vezels van minerale wol werken ongeveer als de veren van een vogel: hun oppervlakte is zo klein dat ze geen watermoleculen kunnen opnemen en ze zelfs afstoten. Wil je extra zekerheid? Laat dan een dampscherm plaatsen in combinatie met de glaswol isolatie.

Polystyreen (EPS korrels) en vocht

De waterdampdiffusieweerstand van EPS bedraagt 30-70, terwijl die van XPS 80-250 bedraagt. EPS laat iets meer lucht en vocht door, terwijl XPS meer resistent is tegen waterdamp. Voor de isolatie van vochtige plaatsen, zoals vloeren, kelders en funderingsmuren, maar dus ook muren die gevoelig zijn voor doorslaand vocht, kies je best voor XPS.

XPS spouwmuurisolatie en vocht

XPS (geëxtrudeerd polystyreen)  is uitermate vochtwerend, waardoor het de enige isolatiesoort is die in een omkeerdak mag gebruikt worden. Maar ook onder de grond, zoals voor de isolatie van funderingsmuren, is dit materiaal zeker geschikt. Het is bovendien bestand tegen schimmels, licht van gewicht en makkelijk te versnijden zonder huidirritatie. Ten slotte is het materiaal ook nog eens 100% recycleerbaar.

PUR en vocht

PUR isolatieschuim, met gesloten cellenstructuur, absorbeert geen water en is het niet gevoelig voor schimmelvorming, dit in tegenstelling tot opencellig PUR schuim. Gesloten cellig PUR schuim is geschikt voor alle toepassingen waar vocht moet worden vermeden. Als spouwmuurisolatie nat is geworden door doorslaand vocht, kan het nodig zijn om deze te verwijderen om te voorkomen dat het een bron van aanhoudend vocht en schimmelplekken wordt. Professionele bedrijven gebruiken hiervoor vaak speciale vacuüm- of spoeltechnieken.

Waar komt doorslaand vocht in een spouwmuur vandaan (en hoe herken je het)?

Een spouwmuur is net bedacht om vocht tegen te houden: de buitensteen mag nat worden, de luchtspouw daarachter zorgt dat het vocht niet doorloopt naar de binnenmuur. Doorslaand vocht ontstaat wanneer die scheiding faalt en slagregen tóch de spouw en de binnenmuur bereikt. Meestal ligt de oorzaak in de gevel zelf of in een brug die het vocht over de spouw tilt.

• Verweerde voegen en scheuren – uitgespoeld of gescheurd voegwerk laat regen recht de spouw in lopen. De meest voorkomende oorzaak.
• Poreus of beschadigd metselwerk – oude of verweerde bakstenen zuigen zoveel water op dat de steen verzadigt en doorgeeft.
• Mortelbruggen in de spouw – mortelresten tegen de spouwankers vormen een pad waarlangs vocht van de buiten- naar de binnenmuur oversteekt.
• Verstopte of ontbrekende open stootvoegen – onderaan de gevel moet water uit de spouw kunnen weglopen. Zit dat dicht, dan stapelt vocht op.
• Lekkende dakgoot of afvoer – water dat langs de gevel loopt, verzadigt het metselwerk lokaal.

Zeker weten dat het doorslaand vocht is? De plaats van de vochtplek verraadt de bron. Doorslaand vocht zit hoog én laag op de muur, vaak aan de kant waar de meeste slagregen tegenaan komt (zuidwest in onze streken), en de plekken worden erger ná een regenbui. Optrekkend vocht zit daarentegen altijd onderaan, tot ongeveer een meter hoog, met een scherpe horizontale grens en vaak zoutuitslag (salpeter). Condensvocht volgt geen regen maar slaat neer op koude oppervlakken en koudebruggen, meestal in slecht geventileerde ruimtes. Twijfel je, dan geeft een vochtdiagnose met vochtmeting uitsluitsel vóór je iets laat behandelen. Meer verschilpunten lees je op doorslaand vocht herkennen.

Welke oplossing kies je wanneer? Methodes en richtprijzen

De juiste ingreep hangt af van de oorzaak, niet van wat het goedkoopst adverteert. Los eerst het lek op (voegen, scheuren, stootvoegen), pas daarna beschermt een gevelbehandeling het geheel. Injecteren zoals bij optrekkend vocht heeft hier geen zin: doorslaand vocht komt niet van onder uit de grond maar dwars door de gevel.

Reken daarnaast op bijkomende posten: een vochtmeting of diagnose (rond € 50), schimmel verwijderen en het herstellen van pleister- of schilderwerk aan de binnenzijde. Zit de spouwisolatie doorweekt, dan is uitzuigen en vervangen vaak onvermijdelijk om terugkerende plekken en schimmel te stoppen, welk isolatiemateriaal vocht al dan niet doorstaat, staat hierboven op deze pagina beschreven. Belangrijk bij de keuze van een gevelbehandeling: een goede impregnatie is dampopen, zodat de muur nog naar buiten kan drogen. Een dichte afsluitende coating sluit vocht ín en verergert het probleem. Een compleet overzicht van methodes en tarieven vind je op oorzaak, behandeling en prijs en op kostprijs gevel impregneren.

Zelf aanpakken of een vakman inschakelen?

Een deel van het werk is prima zelf te doen, vooral het preventieve. Grotere ingrepen in de spouw vragen materiaal, ervaring en een juiste diagnose.

Zelf haalbaar: dakgoten en regenpijpen vrijhouden zodat water niet langs de gevel loopt, kleine haarscheurtjes in het voegwerk bijwerken, open stootvoegen onderaan vrijmaken, en na herstel een gevelimpregneermiddel aanbrengen op een droge, propere gevel. Zorg dat je met een vochtmeter eerst controleert of de muur voldoende droog is.

Laat je beter over aan een specialist: het uitzuigen en vervangen van natte spouwisolatie, het lokaliseren van mortelbruggen in de spouw (via endoscoop), zwaar verweerd metselwerk, en elk geval waar je niet zeker bent van de oorzaak. Impregneren op de verkeerde diagnose (bijvoorbeeld bij eigenlijk optrekkend vocht of condens) sluit het vocht net op en verergert het. Wie zekerheid wil vóór er geld naar de verkeerde oplossing gaat, start met een gratis vochtdiagnose of laat de doorslaand vocht-behandeling door een vakman uitvoeren. Blijkt na behandeling nog restvocht in de binnenmuur te zitten, dan helpt gerichte ventilatie de muur sneller uitdrogen.