Doorslaand vocht in een spouwmuur: hoe het binnenkomt en wat helpt

Een spouwmuur is net gebouwd om regen buiten te houden. Toch kan er vocht binnenkomen, bijvoorbeeld als de afvoer van water in de spouw niet goed werkt, als het gevelmetselwerk beschadigd is of na een na-isolatie. Op deze pagina lees je hoe een spouwmuur werkt, waar het mis kan gaan en welke maatregelen Buildwise en het Steunpunt Duurzaam Bouwen noemen.

Hoe een spouwmuur regen tegenhoudt

De belangrijkste functie van het buitenste muurblad is de regendichtheid verzekeren, schrijft het Steunpunt Duurzaam Bouwen. Toch gaat Buildwise er bij een gedeeltelijk gevulde spouw van uit dat er regenwater in de luchtspouw kan terechtkomen. De luchtspouw doet dan dienst als decompressiekamer en als anticapillaire barrière, en vormt zo een tweede barrière tegen slecht weer.

Water dat aan de spouwzijde naar beneden loopt, wordt volgens het Steunpunt via waterkerende lagen onderaan de spouwmuur en boven lateien naar buiten afgevoerd, door open stootvoegen net boven die waterkeringen. Voor nieuwe spouwmuren noemt het Steunpunt minstens één open stootvoeg per lopende meter. Meer daarover lees je in een waterkering in een muur.

Waar het mis kan gaan

Fouten in de waterkering kunnen volgens het Steunpunt vochtproblemen veroorzaken. Veel voorkomende fouten:

• de waterkering steekt niet ver genoeg uit;
• de waterkering is in de spouw niet omhooggeplooid;
• de open stootvoegen zijn niet tot op de waterkering opengemaakt;
• de open stootvoegen zijn onderaan dichtgemaakt doordat de buitenverharding te hoog ligt;
• er zijn te weinig open stootvoegen.

De gevolgen zijn volgens het Steunpunt groter bij gevels op het zuidwesten, de regenzijde. Daarnaast beschouwt Buildwise gevels met voegen in slechte staat of gescheurde bakstenen als zeer waterdoorlatend. Lees ook voegwerk herstellen tegen vocht.

Slagregen en na-isolatie

Hoe hoger een gevel, hoe meer hij volgens Buildwise blootgesteld wordt aan slagregen. Bij de na-isolatie van spouwmuren is het binnendringen van regenwater via de gevel een belangrijk risico. Buildwise stelde vast dat bepaalde isolatiematerialen hun waterafstotendheid verliezen als de gevel langdurig nat wordt, bijvoorbeeld door slagregen, en noemt dat probleem nu beter beheerst.

Bij een sterk doorlatend buitenspouwblad kan er bij slagregen volgens Buildwise een grote hoeveelheid water naar de spouw infiltreren. Dan mag er niet nageïsoleerd worden, tenzij er specifieke maatregelen genomen worden. Wat je kan doen als je na een na-isolatie vochtplekken ziet, lees je in vochtproblemen na spouwmuurisolatie.

Welke maatregelen noemt Buildwise?

Om de doorlatendheid van een gevel te verminderen of de muur te beschermen tegen slagregen, noemt Buildwise in zijn artikel over na-isolatie:

• het beschadigde voegwerk herstellen;
• een gewapende buitenbepleistering;
• een gevelbekleding;
• een ETICS met technische goedkeuring of een gevelbekleding met isolatie.

Welke maatregel nodig is, hangt volgens Buildwise af van de hoogte van de gevel, de terreinruwheid, de oriëntatie en de windzone. Dakoversteken beschermen de gevel volgens Buildwise tot een hoogte van vier keer hun lengte.

Een waterwerende behandeling van de gevel lost volgens Buildwise niet miraculeus alle vochtproblemen voor eens en voor altijd op, al kan ze de situatie in sommige gevallen verbeteren. En verf vormt volgens het Steunpunt geen perfect regendichte laag en laat het gevelmetselwerk minder goed uitdrogen. Dat kan volgens de infofiche over nieuwe spouwmuren enkel bij een gedeeltelijke spouwvulling of met een heel dampopen verf, ook voor de latere verflagen. Meer in een gevel laten impregneren.

Vocht en schimmel binnen

Zie je binnen vochtplekken of schimmel op een buitenmuur, dan moet de oorzaak aangepakt worden. Schimmel laat je volgens het Departement Zorg intussen niet zitten: verwijder ze wanneer je ze opmerkt, maar niet zelf als je ademhalingsklachten hebt of allergisch bent voor schimmel. Na het verwijderen van schimmel op een gepleisterde of geverfde muur raadt het Departement Zorg aan pas opnieuw te verven, te pleisteren of te behangen als het vochtprobleem aangepakt is en de muur droog is. Lees ook doorslaand vocht in een binnenmuur.

Bronnen

Deze pagina steunt op de volgende openbare bronnen. De cijfers en uitspraken hierboven komen uit deze publicaties.

• Technische infofiche Nieuwe spouwmuren (Steunpunt Duurzaam Bouwen, 2022)
• Buildwise, Hoe de spouw van een spouwmuur isoleren bij nieuwbouw?
• Buildwise Magazine november-december 2023, Na-isolatie van spouwmuren: het risico op infiltraties beheersen
• Buildwise, Mag een spouwmuur altijd nageïsoleerd worden?
• Buildwise, Vochtproblemen in muren en kelders
• Departement Zorg, Weg met schimmel (folder, 2024)